De Mozesput van Claus Sluter én de verlossing van de mensheid In het eerste stukje over Bourgondische kunst gedurende het tijdperk van de Bourgondische hertogen (1363-1477) schreef ik al dat Filips de Stoute in 1377 even buiten Dijon het klooster de Chartreuse de Champmol had gesticht, een kartuizerklooster niet ver van Dijon. Het klooster werd door de hertog aangewezen als de toekomstige dynastieke begraafplaats van de hertogen van Valois. De bouw van het klooster

Deel I: Retabels van Jacques de Baerze en Melchior Broederlam en over het begin van de Vlaamse primitieven Anoniem portret van Filips de Stoute naar een verloren gegaan origineel van Johan Maelwael, 40 x 30 cm, 16de eeuw, Musée des Beaux Arts, Dijon Retabel van de Kruisiging In de Salles des retables de la Chartreuse de Champmol in het Musée des Beaux Arts in Dijon bevinden zich twee kunstwerken die samen ooit één geheel hebben gevormd: het Retabel van de Kruisiging (1390-139

het antisemitisme verbeeld Over de strijd tussen Ecclesia en Synagoge Ecclesia en Synagoge, Meester van de Ursulalegende, twee panelen ca. 1475-1482, Groeningenmuseum, Brugge Vorige week zagen we hoe het ideaalbeeld van de Ecclesia bipartita in de beeldende kunst werd weergegeven. Maar vanaf de vroegchristelijke periode waren er ook negatieve sentimenten met betrekking tot Joden. Wat dat betreft kunnen we wellicht stellen dat Jezus een slecht voorbeeld heeft gegeven. Hij moes

over het ideaalbeeld van één kerk in de vroegchristelijke kunst én over schapen en de eindtijd Bucolische dichtkunst en Jezus als Goede Herder In de zogenaamde bucolische (pastorale of herders) poëzie wordt in de klassieke oudheid het leven op het platteland geïdealiseerd opgevoerd. Herders zijn de hoofdpersonen in dit literaire genre. Ver van de drukte van de grote stad wonen zij in een idyllisch landschap waar het goed toeven is. Het is een plaats van liefde, vrede en geluk

Over cynische eenmansacties en opruiende teksten Rafaël, Diogenes, detail van De School van Athene Rafaël, De School van Athene, fresco: breedte aan de basis: 770 Rcm, 1509, Stanza della Segnatura, Palazzi Ponfici, nu onderdeel van de Musei Vaticani, Vaticaanstad Het fresco De School van Athene van de Italiaanse schilder Rafaël is waarschijnlijk een van de belangrijkste kunstwerken van de Italiaanse Hoog Renaissance (ca. 1500-1520). In een grandioos bouwkun­dig decor is een g

Avaricia (Avaritia = Hebzucht), detail van De Zeven Hoofdzonden en de Vier Uitersten, Hieronymus Bosch,1520-1525 olieverf op paneel: 150 x 120 cm, Museo del Prado, Madrid Het detail van het schilderij van Hieronymus Bosch werd al besproken in het eerste deel van deze serie artikelen. De man in het midden is te herkennen als een baljuw. De zogenaamde baljuwroede of gerechtsroede in zijn hand is het uiterlijke waardigheidsteken dat past bij zijn rechterlijke functie. We zullen

het onzichtbare zichtbaar gemaakt in de oud-Egyptische, de Klassieke en de Christelijke cultuur Louis Gauffier, Pygmalion en Galatea, olieverf op doek: 67,5 x 51,2 cm, 1797, The Manchester Art Gallery, Manchester, Engeland Toen ik bezig was met het artikel over Pygmalion en Galatea kwam ik het schilderij van Louis Gauffier tegen. Op het eerste gezicht leek dat schilderij aan te sluiten bij de gebruikelijke beeldtraditie rondom het onderwerp: we bevinden ons in het atelier van

Over een schokkend maar buitengewoon doeltreffend exemplum iustitiae en series gerechtigheidtaferelen in de Schepenkamer van het Stadhuis van Alkmaar en de Vierschaar in het toenmalige Stadhuis op de Dam in Amsterdam Gerard David, diptiek met het Oordeel van Cambyses, olieverf op paneel, elk paneel ca. 182 x 159 cm, 1498; tot 1829: schepenkamer van het stadhuis in Brugge, nu: Groeningenmuseum, Brugge Het oordeel van Cambyses, het verhaal van Herodotus De geschiedenis over het

Laatste Oordeel In het eerste artikel van deze serie schreef ik al over het Laatste Oordeel en de betekenis van de voorstellingen daarvan binnen de rechtspleging. We zagen een aantal voorstellingen van het Laatste Oordeel die direct in verband werden gebracht met een aardse rechtszitting: bovenin het schilderij was op de getoonde voorbeelden steeds een afbeelding van de Goddelijke rechtspraak aan het einde der tijden te zien en beneden waren we getuige van een wereldlijke rec

Een kunstwerk centraal V Het is alweer een tijd geleden dat Jantje mij, in verband met haar voorbereiding op De Nacht Van De Poëzie, attent maakte op een gedicht van de Utrechtse dichter Ingmar Heytze, getiteld Agatha. De titel van het gedicht verwijst naar Agatha van Schoonhoven. Zij werd in 1529 geportretteerd door de Utrechtse schilder Jan van Scorel (Schoorl 1495-1562 Utrecht). “Het is geen gewoon portret dat Jan van Scorel in 1529 van zijn vrouw Agatha van Schoonhoven ma

Dit is het eerste artikel in een serie van vier die gaat over zogenaamde gerechtigheidstaferelen. De rechter op de stoel van God In Politeia (ca. 380 v. Chr.) schetst de Griekse filosoof Plato (427-347 v. Chr.) zijn ideeën over de inrichting van de ‘Staat’, zoals de titel van de Nederlandse vertaling van het boek luidt. Het boek is in dialoogvorm geschreven. De dialogen zijn echter fictief. Plato laat de gesprekspartners, onder wie Socrates (ca. 469-399 v. Chr.) onder andere

Benedictus, Eugenia en Wilgefortis / Ontcommer Afgelopen maandag was het 8 maart, internationale vrouwendag. Dit jaar was 8 maart de start van de internationale vrouwenweek. Met dit artikel over sterke vrouwen draag ik daar op mijn eigen manier van harte een bijdrage aan. Benedictus van Nursia De angst voor de seksuele macht van de vrouw blijkt uit een groot aantal kluizenaarsverhalen. De vrouw fungeert hierin als personificatie van de zinnelijke lust of ‘vleselijke bekoring’

Een kunstwerk centraal III Paleis op de Dam II Laten we het verhaal over de schilderkunst in het Paleis op de Dam van het laatste artikel voortzetten met het verhaal over Gaius Julius Civilis (25-?). Hij was de initiatiefnemer en leider van de Bataafse Opstand tegen de Romeinen in de jaren 69-70 n.Chr. Civilis wordt vaak, ten onrechte, aangeduid als Claudius Civilis omdat die naam in oude vertalingen van de Historiae van Tacitus verkeerd was overgenomen. Tegenwoordig is ‘Juli

Op het schilderij van Pieter Saenredam (1597-1665) zien we het oude, middeleeuwse stadhuis van Amsterdam uit 1452. In vergelijking met de andere huizen op het schilderij wordt duidelijk dat het om een bescheiden pand gaat. Het oude stadhuis aan de Dam te Amsterdam, Pieter Saenredam olieverf op paneel: 65,5 x 84,5 cm, 1657, Rijksmuseum De Haarlemse schilder Pieter Saenredam was in zijn tijd vermaard om schilderijen van kerkinterieurs en stadsgezichten. Hij hechtte blijkbaar

Op de tentoonstelling Late Rembrandt (Rijksmuseum 2014-2015) hingen twee vrij grote schilderijen (helaas niet naast elkaar) die een bedroefde jonge vrouw lieten zien. Haar is blijkbaar iets naars overkomen. Wanneer men het verhaal niet kent, komt de toeschouwer ook niet verder dan precies die conclusie. Dat is op zich niet erg. Door de inlevende manier waarop Rembrandt beide vrouwen verbeeldt, wordt de toeschouwer heel direct betrokken bij het verdriet. Wanneer we naar het b