Een kunstwerk centraal IX Iedereen komt wel onder de indruk van dit heel direct geobserveerde portret. We weten niet wie het jochie is dat ons vanuit het schilderij zo kinderlijk onschuldig en tegelijkertijd zo zelfbewust in de ogen kijkt. De jongen is ten halve lijve afgebeeld. De rest van zijn lichaam gaat schuil achter een imitatie stenen balustrade. In die balustrade is een tekst ‘gebeiteld’. De blonde haren, rode baret en grijszwarte kleding vormen een sterk contrast met

Toen ik alweer een poos geleden ter gelegenheid van de tentoonstelling over Francisco de Zurbarán in Düsseldorf moest zijn, bezochten Jantje en ik daar ook de plaatselijke kerstmarkt. Ik houd niet zo van die vrolijke uitbundigheid op dit soort markten en al helemaal niet van de altijd aanwezige geur van glühwein! Jantje houdt wél van die warme kaneel- en kruidnagelwijn! Hoe dan ook: ik was daar niet zomaar! Ik had al lang een vrij grote kerststal, maar het ontbrak nog aan ‘be

Een kunstwerk centraal VIII Het Triptiek met de Geboorte van Christus (1445-48) van Rogier van der Weyden (1400-1464) was een opdracht van Pierre Bladelin (Brugge 1408-1472). In de tijd dat Vlaanderen deel uitmaakte van het Hertogdom Bourgondië was Bladelin op politiek en cultureel gebied een invloedrijke figuur. Hij was een belangrijk financieel ambtenaar, raadgever en diplomaat bij de hertogen Filips de Goede en Karel de Stoute. Rogier van der Weyden, Triptiek met de Gebo

In de antieke Romeinse muurschilderkunst valt op dat kunstenaars proberen een gat in de muur te slaan! Zij nemen geen genoegen met het gegeven dat zij op een plat vlak hun voorstellingen moeten aanbrengen. Uit de schaarse overblijfselen blijkt dat zij in ieder geval al vanaf de eerste eeuw v.Chr. de toeschouwer een beetje op een verkeerd been proberen te zetten door een illusie van ruimte of diepte op het platte vlak te suggereren. Behoudens ongelooflijk veel beschilderde ant

Over cynische eenmansacties en opruiende teksten Rafaël, Diogenes, detail van De School van Athene Rafaël, De School van Athene, fresco: breedte aan de basis: 770 Rcm, 1509, Stanza della Segnatura, Palazzi Ponfici, nu onderdeel van de Musei Vaticani, Vaticaanstad Het fresco De School van Athene van de Italiaanse schilder Rafaël is waarschijnlijk een van de belangrijkste kunstwerken van de Italiaanse Hoog Renaissance (ca. 1500-1520). In een grandioos bouwkun­dig decor is een g

Een kunstwerk centraal VII Over het geschilderde manifest van het Impressionisme én een impressie van een haven bij zonsopgang De afgelopen weken was het zomerweer in Nederland ver te zoeken. Frisse dagen met regen, wolkbreuken en wind, afgewisseld door af een toe een dagje met een lekker zonnetje om vlug weer plaats te maken voor koud en druilerig weer, mist, onweersbuien en hagel. Het leek wel herfst! En dan hoorde ik eergisteren de weerman concluderen: “… kortom: redelijk

het onzichtbare zichtbaar gemaakt in de oud-Egyptische, de Klassieke en de Christelijke cultuur Louis Gauffier, Pygmalion en Galatea, olieverf op doek: 67,5 x 51,2 cm, 1797, The Manchester Art Gallery, Manchester, Engeland Toen ik bezig was met het artikel over Pygmalion en Galatea kwam ik het schilderij van Louis Gauffier tegen. Op het eerste gezicht leek dat schilderij aan te sluiten bij de gebruikelijke beeldtraditie rondom het onderwerp: we bevinden ons in het atelier van

Over een schokkend maar buitengewoon doeltreffend exemplum iustitiae en series gerechtigheidtaferelen in de Schepenkamer van het Stadhuis van Alkmaar en de Vierschaar in het toenmalige Stadhuis op de Dam in Amsterdam Gerard David, diptiek met het Oordeel van Cambyses, olieverf op paneel, elk paneel ca. 182 x 159 cm, 1498; tot 1829: schepenkamer van het stadhuis in Brugge, nu: Groeningenmuseum, Brugge Het oordeel van Cambyses, het verhaal van Herodotus De geschiedenis over het

Wat oprechte liefde vermag of: over de liefde van een kunstenaar voor zijn werk Het verhaal In de Matamorphosen (Boek 10: 243-298) vertelt Ovidius het verhaal over de beeldhouwer Pygmalion. In dat tiende boek vertelt de Romeinse dichter de verhalen die bekend waren van Orpheus. Nadat de Thracische dichter en zanger zijn geliefde Eurydice voor de tweede maal aan de dood had verloren trekt hij zich met zijn lier terug in een bos en bezingt de liefde in een aantal schitterende v

Laat ik beginnen met wat stereotype voorbeelden. Wanneer het Nederlandse voetbalelftal een belangrijke internationale beker heeft gewonnen of wanneer een Nederlander de Nobelprijs is toegekend of wanneer een Nederlandse artiest bij het Eurovisie Songfestival de meeste punten heeft gekregen, dan spreken wij al vlug over ‘wij hebben gewonnen’. Wanneer ons Nederlandse team niet heeft gewonnen, dan spreken we al vlug van ‘zij hebben verloren’. Onze nationale trots is gekrenkt en

Een kunstwerk centraal V Het is alweer een tijd geleden dat Jantje mij, in verband met haar voorbereiding op De Nacht Van De Poëzie, attent maakte op een gedicht van de Utrechtse dichter Ingmar Heytze, getiteld Agatha. De titel van het gedicht verwijst naar Agatha van Schoonhoven. Zij werd in 1529 geportretteerd door de Utrechtse schilder Jan van Scorel (Schoorl 1495-1562 Utrecht). “Het is geen gewoon portret dat Jan van Scorel in 1529 van zijn vrouw Agatha van Schoonhoven ma

De fresco's uit Pompeï zijn in dit artikel het uitgangspunt voor ontwikkelingen van onderwerpen in de Europese kunst. De lente en Flora De Lente / Flora, fresco: 38 x 32 cm, ca. 15-45 n.Chr. Museo Archeologico Nazionale, Napels Het fresco wordt beschouwd als een van de onbetwiste meesterwerken en een van de meest geliefde fresco’s die tevoorschijn kwamen tijdens de opgravingen (vanaf de 18de eeuw) in Pompeï, Herculaneum en de andere plaatsen die onder de uitgestoten as en lav

Dit is het eerste artikel in een serie van vier die gaat over zogenaamde gerechtigheidstaferelen. De rechter op de stoel van God In Politeia (ca. 380 v. Chr.) schetst de Griekse filosoof Plato (427-347 v. Chr.) zijn ideeën over de inrichting van de ‘Staat’, zoals de titel van de Nederlandse vertaling van het boek luidt. Het boek is in dialoogvorm geschreven. De dialogen zijn echter fictief. Plato laat de gesprekspartners, onder wie Socrates (ca. 469-399 v. Chr.) onder andere

Een kunstwerk centraal IV Gisteren ben ik naar mijn moeder geweest. Wanneer ik haar bezoek vertel ik altijd wel een verhaal uit de Bijbel, uit de klassieke mythologie of verhalen en legendes uit de geschiedenis of de wereldliteratuur. Zij is nogal vergeetachtig en vindt het geen enkel probleem wanneer ik een verhaal vertel dat ik al eerder heb verteld of soms zelfs al wel enkele keren. Leuk zelfs! Een van haar favoriete verhalen is het verhaal over de rivier de Lethe (van Gri

Vandaag speciaal voor jou Willemien Direct na het lezen van de column van Merel van Vroonhoven in de Volkskrant van afgelopen zaterdag (3 april 2021) nam ik mij voor een stukje te schrijven over het schilderij De Schreeuw van Edvard Munch. Ter afsluiting van die column schreef juf Merel: “De stilte keert terug in het park. Stilte die samen met een aandachtig luisterend oor wel eens een antwoord zou kunnen zijn op de schreeuw van zovelen om gehoord te worden.” Ik moest direct

Op Goede Vrijdag wordt door veel gelovigen stilgestaan bij het lijden en de dood van Jezus. Het is daarom vandaag een goed moment om op deze blog aandacht te besteden aan de kruisweg, een samenvattende reeks schilderijen of beeldhouwwerken die de meest heftige momenten uit het lijdensverhaal van Jezus in beeld brengen. Centraal staat het Panorama met de Passie van Hans Memling Franciscus van Assisi, devotie rondom het lijden van Jezus en de kruisweg Franciscus van Assisi (118

Witte Donderdag De intocht in Jeruzalem en de aanleiding voor de gevangenneming van Jezus De bevolking van de stad had vernomen over de vele genezingen van Jezus en ook dat hij zelfs in staat bleek mensen uit de dood op te wekken. Wanneer de inwoners van Jeruzalem vernemen dat Jezus op weg is naar hun stad organiseren zij een groots welkom. Hoewel hij er geregeld over sprak dat het slecht met hem zou aflopen, leek het vanaf het moment dat Jezus Jeruzalem binnentrok één grote

Enkele opmerkingen over de vroege iconografie van voorstellingen van het kruis en de kruisiging In verband met het naderende Paasfeest schrijf ik vandaag iets over een miniatuur in een handschrift dat bewaard wordt in de Biblioteca Laurenziana: het evangelieboek van Rabbula. Bij een reactie van Kerstin naar aanleiding van het artikel over de kruisiging van Wilgefortis stuurde zij een foto van de miniatuur van de kruisiging in die codex van Rabbula. Ik schreef haar dat de voor

Jupiter (Griekse mythologie: Zeus) had een groot hart! Hij was de echtgenoot van de godin Juno (Griekse mythologie: Hera), maar nam het niet zo serieus met de echtelijke trouw. Zijn optreden in de klassieke mythologie is vooral een grote aaneenschakeling van avontuurtjes met aardse schonen, vooral jongedames en een enkele keer ook met een jongeman. Dientengevolge is de rol van Juno vaak die van de bedrogen, achterdochtige en wraaklustige echtgenote. Haar wraak richt zich niet

Een kunstwerk centraal III Paleis op de Dam II Laten we het verhaal over de schilderkunst in het Paleis op de Dam van het laatste artikel voortzetten met het verhaal over Gaius Julius Civilis (25-?). Hij was de initiatiefnemer en leider van de Bataafse Opstand tegen de Romeinen in de jaren 69-70 n.Chr. Civilis wordt vaak, ten onrechte, aangeduid als Claudius Civilis omdat die naam in oude vertalingen van de Historiae van Tacitus verkeerd was overgenomen. Tegenwoordig is ‘Juli